DIE ZAUBERFLÖTE
van
WOLFGANG AMADEUS MOZART
Toegelicht
door
Marcel Messing
*
Met medewerking van
Beniamino Paganini (conservatoriumstudent)
en enkele jonge musici
*
Zaterdag 24 maart 2012 in Nederland
Zaterdag 31 maart 2012 in België

 
 



Ik zou wel iedere muziekliefhebber (…)  Mozarts onnavolgbare werken, zo diep en met zoveel muzikaal begrip en ontvankelijkheid, in het hart willen prenten zoals ik ze begrijp en onderga. Dan zouden de naties wedijveren dergelijke kleinodiën binnen hun muren te hebben.
 – Excuseert u mij als ik een beetje doorsla; ik heb nu eenmaal een zwak voor die man.
Joseph Haydn (1732 – 1809, vriend en vrijmetselaar)

Terwijl van verre de betoverende klanken van Mozarts muziek nog altijd zachtjes in mijn hoofd spelen (…). In de duisternis van dit leven getuigen ze van een heldere, stralende, schitterende onmetelijkheid, waar we vol vertrouwen naar uitzien. O Mozart, onsterfelijke Mozart, hoeveel (…) van zulke vertroostende gewaarwordingen van een helderder en beter leven hebt gij teweeggebracht in onze ziel?
Uit het dagboek van Franz Schubert, 13 juni 1816 

DIE ZAUBERFLÖTE is een van de meest beroemde opera’s ter wereld. Twee maanden voor Mozarts dood in 1791 vond de uitvoering plaats. In het libretto is veel oude wijsheid verborgen. Hoe kwam deze opera tot stand? Wie schreef of schreven het libretto? Waren het toneeldirecteur en zanger Emanuel Schikaneder en acteur en toneelschrijver Karl Ludwig Gieseke, beiden vrijmetselaar? Door wie en waardoor werd Mozart geïnspireerd? Wat was de relatie van Mozart tot de vrijmetselarij en de Orde der Illuminaten? Waarom wilde Mozart aan het eind van zijn leven een eigen loge oprichten? Wat hield Mozart verborgen wat minder of niet bekend is geworden? Waar stierf Mozart aan? Werd hij vergiftigd door zijn rivaal, de Italiaanse musicus Antonio Salieri, of stierf hij aan acute reumatische koorts? Waarom liet Mozart weten dat hij het Requiem, dat hij vlak voor zijn dood componeerde en niet zelf kon voltooien, voor zichzelf had gecomponeerd?

Mozart, die al op vijfjarige leeftijd componeerde, werd geprezen door collega’s als Haydn, Beethoven, Schubert en vele anderen. Hij was vermaard in alle grote steden van Europa, aan koningshoven en bisschoppelijke paleizen. Hij componeerde meer dan 600 werken, waaronder opera’s, strijkkwartetten, symfonieën, piano- en vioolconcerten, sonates voor viool en piano, divertimento’s, kerkmuziek, serenades, dansen, aria’s, maçonnieke liederen. In 1996 herontdekte David J. Buch het sprookjesachtige operamanuscript Der Stein der Weisen (1790) in de bibliotheek van Hamburg. Deze opera werd gecomponeerd door Mozart en vier andere componisten en werd een jaar vóór Die Zauberflöte met succes uitgevoerd.
Vol melancholie, uitgeput en doodziek stierf Mozart op 35-jarige leeftijd in bittere armoede. Hij werd begraven op een armenkerkhof in de buurt van het centrum van Wenen. Niemand was bij zijn begrafenis aanwezig. Geen familie, vriend of logebroeder, zelfs zijn vrouw Constance niet, die te ziek zou zijn geweest. Niemand weet de plek waar hij begraven ligt. Geen gedenksteen, gedenkplaat of merkteken is te vinden. Kwam dit door zijn antiklerikale houding? Of nam Mozart een geheim mee in zijn graf? Een geheim dat mogelijk ontsluierd kan worden als men door ‘de heilige hallen’ van Die Zauberflöte teruggaat naar bepaalde gebeurtenissen in zijn leven. Kende Mozart de sleutel van de meesterbouwer Hiram Abiff? Prins Tamino, de Koningin van de Nacht en haar dochter Pamina, de drie hofdames, Sarastro (de hogepriester van Isis en Osiris), de vogelvanger Papageno en zijn geliefde Papagena, Monostatos de Moor, in dienst van Sarastro, de priesters en de ‘geharnaste mannen’ – zij allen staan in relatie tot het inwijdingspad, tot rituelen en symbolen die een diepe betekenis hebben, zoals de symboliek van de slang, de (tover)fluit, het klokkenspel, de tovenaar, de vloek, de tempel, initiatieproeven, zwijgplicht, deugden, ‘vormverandering’, de grot, de goden, de oude wijsheid, de elementen, de heilige hallen, de twee zuilen, licht en duisternis. Maar er is meer…
 
In Die Zauberflöte gaf waarheidzoeker Mozart in versluierde vorm geheimenissen door. Ingewijd in de oude tempelmysteriën was hij als geëerd vrijmetselaar op de hoogte van (alchemistische en hermetische) symbolen, zoals de Egyptische piramide, de vaas, de driehoek en het alziend oog. Bij het beluisteren en bespreken van deze opera zal stap voort stap de sluier van de tempelmysteriën worden weggeschoven om door te dringen tot inzichten die nog steeds actueel zijn. In Die Zauberflöte komt de oeroude strijd tussen licht en duisternis tot uitdrukking.

Data, zaallocaties en routebeschrijvingen

Zaterdag 24 maart 2012 in Nederland:
Cultureel Centrum PERRON-3 (theaterzaal), Hoff van Hollantlaan 1, Rosmalen
Naast het station, vijf minuten van de A2 en A59, vlakbij ’s-Hertogenbosch. Ruim parkeerterrein.

Zaterdag 31 maart 2012 in België:
Auditorium van het gemeentehuis, Europalaan 22, Aalter (op loopafstand van het station)
Vanuit Antwerpen, Brussel, Gent:
- Neem de E40 richting Brugge-Oostende,
daarna de afrit Aalter en op de rotonde
de tweede afslag (richting Maldegem).
- Na 500 meter naast de tunnel gaan rijden.
- Aan de rotonde rechts en onmiddellijk links.
- Na 300 meter: ruime parking voor het gemeentehuis.
Vanuit Brugge:
- Neem de E40 richting Gent en daarna de afrit Aalter.
- Linksaf, richting centrum.
- Op de rotonde de vierde afslag (richting Maldegem).
- Verder zoals hierboven.

Tijd: 10.30 – 17.30 uur. Ontvangst vanaf 9.30 uur. Zaal open om 10.00 uur.

Organisatie: Werkgroep WijWordenWakker

Toegangsprijs: € 50,- (inclusief koffie/thee bij ontvangst en in de middagpauze & vegetarische lunch)

Inschrijving: door overboeking van € 50,- (o.v.v. de gewenste datum). Voor de Nederlanders op bankrekeningnummer 1289616 t.n.v. M. van den Dungen te Rosmalen. Voor de Belgen op bankrekeningnummer BE 17 7506 4039 9721 t.n.v. Marijke Groot, Domeindreef 10, 8200 Brugge. Ontvangst van betaling is tevens de bevestiging van uw inschrij¬ving. Bij annulering kan helaas geen restitutie plaatsvinden. A.u.b. pas overboeken vanaf 15 januari 2012.

 








Uitgebreide informatie over de inhoud en dagindeling van onderstaande themadagen volgt binnenkort op deze pagina


Zaterdag 24 maart 2012 (in Nederland) en zaterdag 31 maart 2012 (in België): themadagen

Onderwerp: DIE ZAUBERFLÖTE
Die Zauberflöte van Wolfgang Amadeus Mozart is een van de meest beroemde opera’s ter wereld. Twee maanden voor Mozarts dood in 1791 vond de uitvoering plaats. In het libretto is veel oude wijsheid verborgen. Hoe kwam deze opera tot stand? Wie schreef of schreven het libretto? Wat waren de inspiratiebronnen van Mozart? Wat was de relatie van Mozart tot de vrijmetselarij? Wat hield Mozart verborgen wat minder of niet bekend is? Waarom raakt zijn muziek bijna iedereen? Marcel Messing zal de achtergronden, symbolen, rituelen en een aantal teksten van deze opera toelichten. Onder leiding van Beniamino Paganini (conservatoriumstudent) zal een groep jeugdige musici het programma muzikaal omlijsten. Behalve fragmenten uit de opera zullen ze ook andere muziekstukken van Mozart ten gehore brengen.

Plaats:
In Nederland:
Cultureel Centrum PERRON-3 (theaterzaal), Hoff van Hollantlaan 1, Rosmalen. Naast het station, vijf minuten van de A2 en A59, vlakbij ’s-Hertogenbosch. Ruim parkeerterrein aanwezig.
In België: Auditorium van het gemeentehuis Aalter, Europalaan 22, Aalter. Ruim parkeerterrein aanwezig.

Tijd:
10.30 – 17.30 uur. Ontvangst vanaf 9.30 uur. Zaal open vanaf 10.00 uur.

Organisatie:
Werkgroep WijWordenWakker

Toegangsprijs:
€ 50,- (inclusief koffie / thee bij ontvangst en in de middagpauze & vegetarische lunch)

Inschrijving:
door overboeking van € 50,- (o.v.v. de gewenste datum). Voor de Nederlanders op bankrekeningnummer 1289616 t.n.v. M. van den Dungen te Rosmalen. Voor de Belgen op bankrekeningnummer BE 17 7506 4039 9721 t.n.v. Marijke Groot, Domeindreef 10, 8200 Brugge. Ontvangst van betaling is tevens de bevestiging van uw inschrij¬ving. Bij annulering kan helaas geen restitutie plaatsvinden.
A.u.b. pas overboeken vanaf 15 januari 2012.